İyi beslenen bir sürü.
Güçlü bir yarın.

Yalnızca bir mikserin hikâyesi değil

TMR’nin gelişimi; süt veriminin yükselmesi, sürülerin büyümesi ve grup halinde barındırmanın yayılmasıyla birlikte ele alınır. Journal of Dairy Science’ın tarihsel incelemesi, yöntemin bu değişimlere yanıt olarak nasıl yerleştiğini anlatır. Amaç, hayvanın günlük besin gereksinimlerini karşılayan bileşenleri tek bir karışımda sunmaktır.

Karıştırma ve dağıtma ekipmanı bu yaklaşımı uygulanabilir kılar. Ancak rasyonun kâğıt üzerinde doğru olması tek başına yetmez: parçacık boyutu, nem, tartım ve dağıtım da hayvanın gerçekte ne tükettiğini etkiler. Bu yüzden TMR, formül hazırlamak kadar günlük beslemeyi yönetmek anlamına gelir.

Her işletme için aynı model yok

Mera ağırlıklı sistemlerin önemli olduğu ülkelerde farklı besleme düzenleri de kullanılır. İşletmenin yem kaynakları ve üretim yapısı, uygun sistemi belirler. TMR’nin değerini anlamak, onu her koşulda zorunlu görmekten değil; hangi ihtiyaca cevap verdiğini değerlendirmekten geçer.

Türkiye’den saha örnekleri

Türkiye’de TMR hem işletme düzeyindeki araştırmalarda hem de ortak yem hazırlama projelerinde yer buluyor. Kırklareli’nde bir süt sığırı işletmesini inceleyen 2020 tarihli çalışma, toplam rasyon karışımını besleme ve karışımın bir örnekliği açısından değerlendiriyor. Bu tür saha çalışmaları, yalnızca formülün değil uygulamanın da izlenmesi gerektiğini gösteriyor.

Çorum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 26 Temmuz 2023 tarihli duyurusunda ise “Yemde Birlik Gücü” projesi kapsamında bir TMR tesisi planı anlatılıyor. Proje; hammaddenin uygun koşullarda depolanmasını, uzman ekip tarafından işletme ihtiyacına göre karışım hazırlanmasını ve paketli yem tedarikini hedefliyor. Bu, duyurulmuş bir proje örneğidir; tamamlandığı veya tüm Türkiye’yi temsil ettiği anlamına gelmez.

Ortak hedef, yerel uyum

Bu örneklerin ortak noktası; yem kaynağı, depolama, uzmanlık ve işletme ihtiyacını birlikte düşünmek. Türkiye için sağlıklı değerlendirme, tek bir yaygınlık oranından çok farklı işletmelerdeki uygulama koşullarına bakmayı gerektirir.

Hangi ihtiyaca cevap verir?

Yem bileşenleri ayrı sunulduğunda hayvanın seçerek tüketmesi, planlanan besin dengesini değiştirebilir. TMR, kaba ve kesif yemi aynı karışımda sunarak daha dengeli bir tüketimi hedefler. Uygun hazırlanan bir karışım, işkembe ortamının istikrarını ve yemin değerlendirilmesini destekleyebilir.

• Besin dengesi: Enerji, protein, lif, mineral ve vitaminler birlikte planlanır.
• Yem seçmenin azaltılması: Uygun nem ve parçacık boyutu, karışımın bütünlüğüne katkı sağlar.
• Uygulama kontrolü: Tartılan bileşenler ve kayıtlı miktarlar, yemleme işini daha izlenebilir kılar.

Başarıyı belirleyen koşullar

Mikser ve tartım ekipmanı, uygun hayvan grupları ve günlük takip gerekir. Hammadde nemindeki değişimler, yanlış yükleme veya fazla karıştırma; planlanan rasyon ile tüketilen rasyon arasında fark yaratabilir. Besleme sonuçları bu koşullara bağlıdır; TMR tek başına belirli bir süt artışı veya maliyet düşüşü garantisi değildir.

Tam yem üretim merkezi

Rasyonel TMR, 2012’de faaliyete geçen bir tam yem üretim merkezidir. Şirketin paylaştığı bilgilere göre yıllık üretim kapasitesi 100.000 tondur. Rasyonel’in bu alandaki rolü, kaba ve kesif yemi birlikte ele alan besleme yaklaşımını uzman kadro ve üretim altyapısıyla buluşturmaktır.

Bu yapı yalnızca hayvancılık işletmeleriyle sınırlı değildir. Sözleşmeli üretim modeliyle tarla üreticilerine de pazar desteği sunulur. Böylece yem hammaddesinin üretimi ile hayvan besleme ihtiyacı aynı zincirin parçaları olarak değerlendirilir.

İşletmenizde nereden başlamalı?

Rasyonel TMR ile ilk görüşmede işletmenizin süt veya besi odağını, bulunduğunuz bölgeyi ve besleme ihtiyacınızı paylaşabilirsiniz. Ürün seçeneklerini ve işletmenize uygun çalışma koşullarını doğrudan ekiple değerlendirmeniz, genel TMR bilgisini somut bir ihtiyaca dönüştürmenin ilk adımıdır.